Sản phẩm do AI tạo ra được công nhận bản quyền thế nào?

Chiều 10/12, với 432/438 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 91,33 %), Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Theo báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày, về ghi nhận, quản lý tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp, dự thảo có điều khoản chung về ghi nhận, quản lý tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp, rồi giao Chính phủ quy định chi tiết về hạch toán, thuyết minh, chuẩn mực định giá.

Trong đó, có cả tài sản chưa đủ điều kiện để ghi nhận trên bảng cân đối kế toán sẽ được ghi trong sổ theo dõi riêng về tài sản trí tuệ, có thể tự định giá nhưng chỉ có giá trị nội bộ. Đây là biện pháp để thúc đẩy doanh nghiệp quản lý các tài sản trí tuệ của mình.

Về cải cách thủ tục hành chính, báo cáo cho biết, dự thảo đã có quy định về chuyển đổi số toàn diện để giảm thời gian thẩm định nội dung sáng chế từ 18 tháng xuống còn 12 tháng, và có cơ chế thẩm định nhanh trong 3 tháng. Đây là cải cách mạnh mẽ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Về sản phẩm do AI tạo ra, dự thảo Luật quy định AI không phải chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. Sản phẩm do AI tự động tạo ra, không có sự tham gia của con người thì không được bảo hộ bản quyền, sáng chế như là tác phẩm của con người.

Sản phẩm do con người sử dụng AI như một công cụ để tạo ra, con người có đóng góp sáng tạo đáng kể như ý tưởng, chỉ đạo, lựa chọn, chỉnh sửa kết quả của AI thì có thể công nhận là tác giả, nhà sáng chế.

Nếu con người có đóng góp ít, dùng AI như một đồng nghiệp, ví dụ chỉ đưa ra yêu cầu, ngữ cảnh thì không phải tác giả nhưng có quyền sử dụng và thương mại. Cơ bản các nước đang tiếp cận theo cách này.

Đối với việc sử dụng thông tin để huấn luyện AI, báo cáo nêu rõ, dự thảo quy định thông tin đã được công bố hợp pháp, công khai và công chúng được phép tiếp cận thì được sử dụng với mục đích huấn luyện AI, tức là đầu vào cho AI. Nhưng với điều kiện là kết quả đầu ra của AI không xâm phạm quyền tác giả.

Về mở rộng đối tượng bảo hộ sở hữu trí tuệ, dự thảo bổ sung kiểu dáng công nghiệp đối với sản phẩm phi vật lý để phù hợp với xu thế công nghệ mới, nhất là công nghệ số. Dự thảo sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện bảo hộ đối với lại sản phẩm này.

Về nâng cao nhận thức và tăng cường thực thi, nâng cao nhận thức xã hội và doanh nghiệp về sở hữu trí tuệ là xử lý gốc. Sở hữu trí tuệ được đưa vào giáo dục phổ thông, đại học, truyền thông mạnh mẽ cho doanh nghiệp và cộng đồng. Dự thảo Luật bổ sung thẩm quyền cho tòa án sở hữu trí tuệ, bổ sung các hình phạt mang tính răn đe, coi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng như là ăn cắp trong thế giới thực, phải được xử lý nghiêm minh. Chuyển thực thi lên môi trường số là một giải pháp có tính đột phá trong dự thảo Luật.