Ngành Nông nghiệp và Môi trường vượt khó trong bối cảnh nhiều thách thức

Theo Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, năm 2025, ngành Nông nghiệp và Môi trường triển khai nhiệm vụ trong bối cảnh đặc biệt khó khăn: tác động của chiến tranh thương mại, chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ; cả hệ thống chính trị thực hiện chủ trương đổi mới, sắp xếp tinh gọn bộ máy; thời tiết diễn biến cực đoan với tình trạng “bão chồng bão, lũ chồng lũ”.

Trong bối cảnh đó, với phương châm “Kỷ cương trách nhiệm, chủ động kịp thời, tinh gọn hiệu quả, tăng tốc bứt phá”, toàn ngành đã đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Theo đó, ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 35/2025/NĐ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã khẩn trương triển khai các nhiệm vụ tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động thông suốt, không gây gián đoạn đối với người dân và doanh nghiệp.

Nông nghiệp và Môi trường cũng chủ động rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ để khắc phục tình trạng chồng chéo trong quản lý; đồng thời tiếp nhận thêm nhiệm vụ quản lý Nhà nước về công tác giảm nghèo. Sau sắp xếp, cơ cấu tổ chức được tinh gọn mạnh mẽ, giảm 25/55 đầu mối (45,45%), giảm 19/78 đơn vị sự nghiệp trực thuộc (24,36%), giảm 63/301 đầu mối cấp phòng (20,9%).

Theo Quyết định số 1811/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, sau khi hoàn thành sắp xếp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục giảm 30/80 đơn vị sự nghiệp công lập, tương đương 37,5%. Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành 15 thông tư theo thẩm quyền, làm cơ sở kiện toàn tổ chức, vị trí việc làm và chế độ chính sách cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Quá trình hợp nhất, sắp xếp tổ chức trong toàn hệ thống được đánh giá là cơ bản không gây xáo trộn, không ảnh hưởng đến công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ vui mừng khi ngành Nông nghiệp và Môi trường phát triển với xu hướng nhanh, bền vững. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Song song đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, tổ chức rà soát 1.055 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực; thực hiện phân quyền 381 nhiệm vụ, phân định 232 nhiệm vụ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 265 điều kiện kinh doanh và 468 thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh.

Năm 2025, sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục phát triển ổn định, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, bảo đảm an ninh lương thực. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu 70,09 tỷ USD, nông sản đạt 37,25 tỷ USD, lâm sản 18,5 tỷ USD, thủy sản 11,32 tỷ USD.

Các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội được triển khai đồng bộ. Công tác quản lý, sử dụng tài nguyên đất, nước ngày càng hiệu quả; bảo vệ môi trường nước, không khí và xử lý chất thải rắn sinh hoạt được đẩy mạnh; công tác dự báo, cảnh báo thiên tai và quản lý đê điều từng bước được nâng cao.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng chỉ rõ một số tồn tại: công tác dự báo, phản ứng chính sách trong một số thời điểm còn bị động; hệ thống pháp luật và thủ tục hành chính trên một số lĩnh vực còn chồng chéo; kỷ luật, kỷ cương hành chính chưa được thực hiện nghiêm ở một số đơn vị.

Cùng đó, ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn vẫn diễn biến phức tạp; năng lực ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu còn hạn chế; hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa lớn và cạnh tranh quốc tế.

Đánh giá về ngành Nông nghiệp và Môi trường năm 2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định, ngành đã đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của đất nước trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh và thúc đẩy đối ngoại.

Theo Thủ tướng, toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành toàn bộ các mục tiêu đề ra, trong đó có nhiều mục tiêu vượt kế hoạch. Điển hình là xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vượt 70 tỷ USD, một thành tựu rất lớn và rất quan trọng.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng báo cáo tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành Nông nghiệp và Môi trường, ngày 31/12.

Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng cho rằng, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang đối mặt với ba thách thức lớn.

Thứ nhất là biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, đòi hỏi các giải pháp căn cơ để thích ứng và giảm thiểu tác động, song hành với bảo vệ môi trường.

Thứ hai là yêu cầu cấp bách về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và kinh tế tri thức. Nếu không thích ứng, nông nghiệp Việt Nam sẽ gặp khó ngay trong xuất khẩu, nhất là khi các thị trường lớn như châu Âu áp dụng tiêu chuẩn ngày càng cao.

Thứ ba là bài toán nguồn lực, bao gồm thể chế, nhân lực và hạ tầng. Câu hỏi “tiền đâu để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nông nghiệp” là vấn đề rất thực tế, đòi hỏi phải huy động hợp tác công - tư, tăng cường quản trị thông minh và đẩy mạnh số hóa để tạo nguồn lực mới.

Người đứng đầu Chính phủ cho rằng, ngành Nông nghiệp cần những con người thực sự say mê, gắn bó với ruộng đồng, cây trồng, vật nuôi; những người có tri thức, có đam mê và có điều kiện cống hiến xứng đáng.

Sang năm 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định sứ mệnh của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong việc góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, trở nên nặng nề hơn. Điều này đòi hỏi ngành phải có các giải pháp và định hướng phát triển mang tính đột phá.

Theo Thủ tướng, nông nghiệp vẫn phải tiếp tục là bệ đỡ của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Thực tiễn lịch sử cho thấy, nông nghiệp đã giúp đất nước thoát nghèo, vươn lên từ đổ nát sau chiến tranh; trong những thời điểm khó khăn, biến động, nông nghiệp luôn là trụ đỡ vững chắc. Vì vậy, phát triển nông nghiệp vẫn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.

Tuy nhiên, nông nghiệp không thể phát triển theo cách cũ, mà têu cầu đặt ra là phải được số hóa, công nghiệp hóa, dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển theo hướng sinh thái; xây dựng nông thôn hiện đại; hình thành người nông dân văn minh.

Cơ bản thống nhất với các nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong năm 2026, Thủ tướng đề nghị ngành quán triệt thực hiện phương châm "6 nhóm từ khóa": Quản trị hiện đại; Thể chế khơi thông; Khoa học phát triển; Tam nông thịnh vượng; Tài nguyên bền vững; Môi trường an toàn. Nhóm từ khóa này được xác định là “trục xương sống” để quán triệt trong toàn bộ quá trình triển khai nhiệm vụ của ngành.