Bữa cơm tất niên: Gói trọn hồn Tết Việt

Ở Việt Nam, tất niên thường được tổ chức vào ngày cuối cùng của năm tính theo lịch Âm (tức là ngày 30 tháng 12 Âm lịch, hay còn gọi là ngày 30 Tết). Một số năm thiếu như năm nay thì Tất niên sẽ được tổ chức vào ngày 29 tháng 12 Âm lịch.

Theo quan niệm xưa, những gia đình nào càng đông đủ con cháu, các thế hệ cùng dùng bữa cơm này chứng tỏ gia đình ấy nhiều phúc, lộc và may mắn. Đây cũng là thời điểm các thành viên trong gia đình đoàn tụ sau một năm khó có thời gian gặp gỡ, chuyện trò.

Một bàn thờ gia tiên và mâm cơm cúng tất niên đón năm mới Bính Ngọ 2026.

Tuỳ vào mỗi vùng miền mà mâm tất niên có mời thêm khách là hàng xóm hay bạn bè thân thiết đến dự. Mọi người sẽ cùng nhau ôn lại kỷ niệm, bỏ qua những hiểu lầm, xích mích, những chuyện không vui của năm cũ, hứa hẹn tương lai tốt đẹp và cùng nhau chào đón năm mới, đặc biệt là khoảnh khắc Giao thừa thiêng liêng, khi đất trời giao hòa, vạn sự bừng lên sức sống mới.

Không chỉ mang ý nghĩa sum họp gia đình, bữa cơm tất niên còn là nghi thức để kết thúc năm cũ, đón năm mới, mời ông Công ông Táo về trần thế tiếp tục cai quản bếp núc. Sau bữa cơm tất niên, gia đình sẽ sửa soạn để cúng giao thừa, tiễn năm cũ và đón chào năm mới. Đây cũng là dịp để con cháu tri ân tổ tiên đã phù hộ mình trong năm qua.

Trong tâm thức người Việt, bữa cơm Tất niên là một lời cam kết về sự trở về. Dù một năm qua thành công hay thất bại, rạng rỡ hay thăng trầm, thì vào khoảnh khắc này, mọi danh phận ngoài xã hội đều được trút bỏ sau cánh cửa.

Mâm lễ cúng Tất niên tùy theo điều kiện gia đình cũng như phong tục tập quán mỗi vùng mà thịnh soạn hay thanh đạm. Thế nhưng, một số thành phần bắt buộc phải có khi cúng theo phong tục của người Việt Nam gồm: Hương hoa, vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu, trà, bánh chưng… được bầy biện trang nghiêm.

Ngày tất niên là ngày quan trọng đối với người dân Việt Nam, nơi những người con, người cháu xa quê lập nghiệp về với ông bà, cha mẹ. Do đó, dù có làm gì, đi đâu thì mọi người ai cũng nhớ cùng ngồi dùng bữa cơm 30 Tết cùng gia đình.

Bữa cơm chiều 30 Tết dù ở thời kỳ nào, hay địa phương nào đi chăng nữa nhưng với mỗi người Việt vẫn luôn là bữa cơm ý nghĩa nhất trong ký ức mỗi thành viên trong gia đình. Sau một năm bôn ba kiếm sống, sự đoàn tụ bên nhau, cùng chia ngọt sẻ bùi, câu chuyện về những vất vả khó khăn sau một năm làm việc hay những thành tựu đạt được đều kể cho nhau nghe.

Những câu chuyện cứ mãi nối dài nơi khơi nguồn biết bao điều hay, ý đẹp, nơi nuôi dưỡng tình thương yêu, lòng vị tha, những thứ tình cảm cao đẹp của con người. Trải qua biết bao thử thách khó khăn, nhưng mỗi khi các thành viên trong gia đình ngồi lại bên mâm cơm tất niên thì những khó khăn đó như chợt tan biến, nhường lại chỗ cho những tình thân nồng nàn, người ta tìm thấy sự cổ vũ, động viên, khích lệ trước những thành công hay khó khăn, tìm thấy sự an yên bên những người thân, đó chính là giá trị lớn lao mà mâm cơm chiều 30 Tết mang lại cho mỗi người.

Có thể nói, bữa cơm tất niên là sợi dây thừng bền chặt nhất gắn kết các thành viên trong gia đình, là nơi người già nhắc nhở con trẻ về nguồn cội, và người trẻ tìm thấy điểm tựa tinh thần sau một năm bôn ba.

Trong nhịp sống hiện đại hối hả, có thể nhiều hủ tục đã giản lược, nhưng bữa cơm Tất niên vẫn giữ nguyên vị thế trang trọng trong lòng mỗi người Việt. Đó không chỉ là tinh hoa ẩm thực, mà còn là "di sản" của lòng hiếu thảo và tình yêu thương gia đình.

Mặt khác, trong thời đại của đồ ăn nhanh và những cuộc gọi video, bữa cơm Tất niên vẫn đứng vững như một "thành trì" cuối cùng của văn hóa truyền thống. Dù mâm cỗ có thể hiện đại hơn với những món Á - Âu, nhưng cái cốt lõi là sự quây quần - là thứ không công nghệ nào thay thế được.

Bữa cơm chiều 30 Tết chính là sợi dây neo giữ tâm hồn mỗi người Việt. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, dù bay cao hay đi xa đến đâu, chúng ta đều có một bến đỗ để quay về, một nguồn cội để tự hào và một gia đình để yêu thương.