Kiểm toán ''soi'' nhiều vấn đề trong báo cáo tài chính hợp nhất của VEC

Theo đó, trong phần cơ sở của ý kiến kiểm toán ngoại trừ, Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ tin học TP HCM cho biết, năm 2017, VEC đang tạm trích chi phí vận hành, bảo trì, dự phòng các chi phí khắc phục hậu quả của thiên tai bão lũ các tuyến đường cao tốc đã đi vào khai thác với giá trị hơn 118 tỷ đồng.

Tổng chi phí vận hành, bảo trì, dự phòng các chi phí khắc phục hậu quả của thiên tai bão lũ hạch toán năm 2017 không vượt quá giá trị được phê duyệt theo kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2017. Lũy kế chi phí trích trước này chưa sử dụng đến thời điểm 31/12/2018 là 10,7 tỷ đồng. Tại thời điểm phát hành báo cáo kiểm toán, chi phí này chưa được Tổng cục Đường bộ Việt Nam phê duyệt dự toán, phương án tài chính.

Bên cạnh đó, đơn vị kiểm toán cũng nêu, tại thời điểm 31/12/2018, số dư Hàng tồn kho trên Bảng cân đối kế toán hợp nhất là 26,7 tỷ đồng, trong đó giá trị hàng tồn kho mà công ty kiểm toán không thể tham gia chứng kiến kiểm kê là 4,1 tỷ đồng (hàng tồn kho tại Công ty CP Dịch vụ kỹ thuật cao tốc Việt Nam).

Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ tin học TP HCM chỉ ra một số vấn đề trong báo cáo tài chính hợp nhất của VEC.

"Với những tài liệu hiện có và bằng các thủ tục kiểm toán khác, chúng tôi cũng không thể khẳng định được tính hiện hữu của chỉ tiêu Hàng tồn kho và ảnh hưởng của chỉ tiêu này đến các chỉ tiêu có liên quan trên báo cáo tài chính hợp nhất'', đơn vị kiểm toán nhấn mạnh.

Ngoài ra, đơn vị kiểm toán cũng cho biết, tại ngày 31/12/2018, Công ty CP Dịch vụ đường cao tốc Việt Nam - Công ty liên kết với Tổng Công ty chưa thực hiện trích lập dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi số tiền 9,2 tỷ đồng. Nếu trích lập đầy đủ khoản dự phòng này sẽ làm giảm chỉ tiêu "Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết'', "lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp'' trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất năm 2018 và chỉ tiêu ''Đầu tư và công ty liên doanh, liên kết'', ''Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối'' trên Bảng cân đối kế toán hợp nhất tại ngày 31/12/2018 số tiền hơn 2 tỷ đồng.

''Chúng tôi không thể tham gia chứng kiến kiểm kê hàng tồn kho và tài sản cố định tại Công ty CP Dịch vụ đường cao tốc Việt Nam - Công ty liên kết với Tổng Công ty, giá trị tại ngày 31/12/2018 lần lượt là 12,5 tỷ đồng và 11,6 tỷ đồng. Chúng tôi cũng bị giới hạn trong việc thực hiện các thủ tục thay thế đối với các khoản mục này, nên chúng tôi không đưa ra ý kiến về tính hiện hữu của các khoản mục này cũng như ảnh hưởng (nếu có) của chúng tới các khoản mục khác được trình bày trên báo cáo tài chính của Công ty CP Dịch vụ đường cao tốc Việt Nam cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2018. Do vậy, chúng tôi chưa thể đánh giá được ảnh hưởng (nếu có) của vấn đề này đến chỉ tiêu "Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên doanh, liên kết'' trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hợp nhất'', Công ty kiểm toán nhấn mạnh.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán năm 2018 mới công bố, VEC ghi nhận doanh thu thuần 3.225 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 460 tỷ đồng so với năm 2017. Năm 2018 do giá vốn bán hàng chỉ 635 tỷ đồng nên lợi nhuận gộp tăng mạnh, đạt 2.589 tỷ đồng.

Mặc dù vậy, trong năm vừa qua, các khoản chi phí của VEC đều tăng mạnh. Cụ thể, chi phí tài chính lên tới 2.888 tỷ đồng (trong đó chi phí lãi vay là 735 tỷ đồng), cao gấp 3,5 lần so với năm 2017; chi phí quản lý doanh nghiệp cũng tăng từ 61 tỷ đồng lên 84 tỷ đồng. Trong khi đó, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm sút trầm trọng từ 938 tỷ đồng xuống còn 3,8 tỷ đồng.

Tính đến hết năm 2018, nợ phải trả của VEC là 87.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, VEC cũng ghi nhận khoản lãi tại các công ty liên doanh liên kết 1,1 tỷ đồng. Kết quả, năm 2018, VEC ghi nhận mức lãi ròng chỉ 2,4 tỷ đồng (trong khi năm 2017 tới 936 tỷ đồng), trong đó lợi nhuận của Công ty mẹ vỏn vẹn chỉ 582 triệu đồng, trong khi năm 2017 đạt xấp xỉ 935 tỷ đồng.

Chiếu theo báo cáo tài chính, tính đến thời điểm 31/12/2018, VEC đang có khối tài sản 96.556 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 89.140 tỷ đồng năm 2017. Trong đó, tài sản ngắn hạn là 19.676 tỷ đồng (hàng tồn kho chiếm tới 26,6 tỷ đồng) và tài sản dài hạn là 76.880 tỷ đồng (chủ yếu là tài sản cố định).

Đáng chú ý, cũng tính đến hết năm 2018, nợ phải trả của VEC là 87.000 tỷ đồng. Trong đó, nợ ngắn hạn là 19.672 tỷ đồng và nợ dài hạn 67.327 tỷ đồng (chủ yếu là vay và nợ thuê tài chính). Trong khi đó, cùng thời điểm, vốn chủ sở hữu của VEC chỉ 9.556 tỷ đồng.

Như vậy, nợ phải trả đã cao gấp 9 lần, tương đương chiếm 90% cơ cấu nguồn vốn. Với việc nợ vay cao hơn rất nhiều lần so với vốn chủ sở hữu của công ty đã đặt ra dấu hỏi về nguy cơ an toàn tài chính của VEC.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, tính đến thời điểm hết năm 2018, chủ nợ lớn nhất của VEC là Ngân hàng Phát triển Châu Á (ABD) với tổng dư nợ cuối kỳ hơn 31.200 tỷ đồng. Bên cạnh đó, VEC còn nợ Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản 28.960 tỷ đồng và Ngân hàng Thế giới với hơn 5.400 tỷ đồng.

Trong phần báo cáo chi tiết nêu rõ, hầu hết các hợp đồng vay được thực hiện để tài trợ vốn cho các dự án đường cao tốc như Nội Bài – Lào Cai, Long Thành – Dầu Giây, Đà Nẵng – Quảng Ngãi... với thời hạn thanh toán dao động từ 16 đến 40 năm.

Đáng nói, do lượng vay ngoại tệ rất lớn bằng Yên Nhật và USD để đầu tư các dự án nên biến động tỷ giá tác động rất mạnh đến kết quả kinh doanh của VEC. Năm 2018, lỗ chênh lệch tỷ giá của VEC tăng vọt lên gần 2.200 tỷ đồng so với mức 368 tỷ đồng của năm trước, đây là một trong những nguyên nhấn khiến ông trùm đường cao tốc giảm lợi nhuận không phanh.

Ngoài ra, về nợ vay ngắn hạn, VEC đang có khối nợ 12,7 tỷ đồng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Đông Sài Gòn. Đồng thời, doanh nghiệp này còn khoản nợ 8.000 tỷ đồng gốc và lãi trái phiếu phải trả Bộ Tài chính.

Cũng trong phần thuyết minh báo cáo tài chính, đến ngày 31/12/2018, VEC ghi nhận gần 900 triệu đồng khoản nợ xấu, trong khi giá trị có thể thu hồi chỉ là 164 triệu đồng. Các khoản nợ xấu tập trung tại các Công ty CP Huy Phương, Công ty TNHH Xây dựng Nhà Đẹp, Công ty CP Beton6...