Ngành Tài chính khẳng định vai trò trụ cột trong điều hành kinh tế vĩ mô

Chiều 6/1, Bộ Tài chính tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành Tài chính. Thủ tướng Phạm Minh Chính dự và chỉ đạo hội nghị.

Báo cáo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, năm 2025 tiếp tục là năm có nhiều khó khăn, thách thức lớn vượt ngoài dự báo, đặc biệt là những biến động phức tạp, khó lường của thị trường tài chính, thương mại toàn cầu; thiên tai, lũ lụt, biến đổi khí hậu gây thiệt hại nặng nề.

Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đồng thời triển khai cuộc cải cách, sắp xếp tổ chức bộ máy quy mô lớn chưa từng có từ Trung ương đến địa phương, giảm 37% đơn vị đầu mối, đặt ra không ít thách thức đối với toàn ngành.

Tuy nhiên, dưới sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tổng Bí thư, lãnh đạo Đảng, Nhà nước; sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng Phạm Minh Chính, Bộ Tài chính đã phát huy tinh thần đoàn kết, thống nhất, nỗ lực khắc phục khó khăn, thách thức và đạt được nhiều kết quả quan trọng, đáng ghi nhận.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội nghị trực tuyến tổng kết toàn quốc ngành Tài chính. Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Về công tác thể chế, Bộ Tài chính đã tập trung xây dựng số lượng văn bản pháp luật, chính sách lớn nhất từ trước đến nay, gắn với đổi mới tư duy, cách làm để chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các kịch bản, giải pháp điều hành nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 8% trở lên, đồng thời kiểm soát lạm phát ở mức thấp nhất, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Chính sách tài khóa được điều hành chủ động, quyết liệt, linh hoạt và hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm. Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ các giải pháp giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách Nhà nước gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo đảm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời. Công tác chi ngân sách được kiểm soát chặt chẽ, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, ưu tiên tăng chi cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh.

Theo đó, cùng với việc tổ chức triển khai thực hiện tốt các luật thuế và nhiệm vụ thu ngân sách Nhà nước năm 2025, trên cơ sở đánh giá tình hình khó khăn của doanh nghiệp và nền kinh tế, Bộ Tài chính đã chủ động nghiên cứu, đề xuất trình cấp có thẩm quyền tiếp tục ban hành các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất để tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, với quy mô hỗ trợ khoảng 244,5 nghìn tỷ đồng.

Kết quả thực hiện, tổng số miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất cho doanh nghiệp và người dân ước khoảng 250,9 nghìn tỷ đồng. Với quy mô hỗ trợ lớn, phạm vi hỗ trợ rộng, các chính sách đã phát huy hiệu quả tích cực, hỗ trợ kịp thời các hoạt động sản xuất – kinh doanh ứng phó kịp thời với những tác động tiêu cực từ chính sách thuế quan của Hoa Kỳ; tạo thêm việc làm cho người lao động, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Trần Nam.

Lũy kế thu ngân sách Nhà nước năm 2025 đạt khoảng 2.650,1 nghìn tỷ đồng, bằng 134,74% so dự toán (tăng gần 683,3 nghìn tỷ đồng), tăng 30,3% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó: thu nội địa (không kể dầu thô) đạt 2.279,9 nghìn tỷ đồng, bằng 136,66% dự toán, tăng 33,93% so cùng kỳ; thu ngân sách từ dầu thô đạt 90,13% dự toán, giảm 18,24% so cùng kỳ; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 136,1% dự toán, tăng 17,66% so cùng kỳ; tỷ lệ động viên vào ngân sách Nhà nước đạt 20,7% GDP.

Nhờ chủ động đề xuất và tổ chức triển khai các giải pháp trong điều hành, các nhiệm vụ chi ngân sách Nhà nước năm 2025 đã cơ bản hoàn thành mục tiêu đề ra. Lũy kế chi 12 tháng tính đến hết ngày 31/12/2025 ước đạt khoảng 2.424,6 nghìn tỷ đồng, bằng 94,1% dự toán, tăng 31,5% so với cùng kỳ năm 2024.

Trong đó, chi đầu tư phát triển ước đạt 95,5% dự toán Quốc hội quyết định, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 82,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; chi trả nợ lãi đạt 99% dự toán; chi thường xuyên ước đạt 97,2% dự toán; bảo đảm kịp thời nguồn kinh phí thực hiện phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (đảm bảo mức 3% tổng chi ngân sách Nhà nước, tương đương 76 nghìn tỷ đồng), các chính sách, chế độ khi thực hiện tổ chức, sắp xếp bộ máy và chính quyền địa phương 2 cấp (khoảng 170 nghìn tỷ đồng), các nhiệm vụ quan trọng, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, chi phòng chống khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và các chính sách an sinh xã hội.

Cân đối ngân sách trung ương và ngân sách địa phương được đảm bảo. Ước tính năm 2025, bội chi ngân sách Nhà nước thực hiện khoảng 3,6% GDP, giảm 9,5 nghìn tỷ đồng so dự toán (giảm bội chi ngân sách địa phương).

Bộ Tài chính đã chủ động điều hành việc phát hành trái phiếu Chính phủ để vừa sử dụng có hiệu quả ngân quỹ nhà nước, vừa đảm bảo nguồn thanh toán các khoản chi theo dự toán, kịp thời trả các khoản nợ gốc đến hạn. Năm 2025 đã phát hành được 371 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, bằng 74,3% kế hoạch đầu năm, kỳ hạn bình quân 9,78 năm, lãi suất bình quân 3,26%/năm.

Năm 2025 cũng đã dành khoảng 1,15 triệu tỷ đồng cho đầu tư phát triển, cao nhất từ trước đến nay. Công tác chỉ đạo điều hành kế hoạch đầu tư công năm 2025 được thực hiện quyết liệt, thường xuyên, liên tục, tập trung giải quyết các điểm nghẽn, vướng mắc trong giải ngân vốn đầu tư công. Vốn đầu tư công được bố trí tập trung hơn, tiếp tục khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán, lãng phí.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Trần Nam.

Vốn ngân sách Trung ương được tập trung cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án đường cao tốc, dự án liên vùng, dự án trọng điểm, tạo ra động lực mới, không gian mới phát triển kinh tế, khai thác tốt tiềm năng, thế mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đến hết năm 2025 hoàn thành 3.345km đường bộ cao tốc (nếu tính cả 458km nút giao, đường dẫn, tổng số km đường bộ cao tốc là 3.803km); 1.701km đường bộ ven biển, vượt mục tiêu 3.000km đường bộ cao tốc và 1.700km đường bộ ven biển.

Trong năm qua, thu hút FDI tiếp tục là điểm sáng gắn với cải thiện chất lượng vốn, góp phần tái định vị vị thế của Việt Nam trong khu vực, nâng cao giá trị gia tăng nội địa và thúc đẩy các ngành, lĩnh vực kinh tế mới. Tổng vốn FDI đăng ký 12 tháng ước đạt trên 38,4 tỷ USD, trong đó tiếp tục tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo (chiếm 54,7% tổng vốn đăng ký). Vốn FDI thực hiện ước khoảng 27,62 tỷ USD, là mức cao nhất trong giai đoạn 2021-2025, tăng 9% so với cùng kỳ năm 2024.

Việc thu hút được nhiều nhà đầu tư chiến lược, dự án FDI quy mô lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo... thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn, sản xuất công nghệ cao toàn cầu, mở ra cơ hội tăng cường thu hút FDI trong lĩnh vực công nghệ cao giai đoạn tới.

Thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2025 tiếp tục hoạt động ổn định, an toàn, minh bạch và thanh khoản cao, khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Đến ngày 31/12/2025, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu 3 sàn HOSE, HNX và UPCoM đạt 9.975,36 nghìn tỷ đồng, tương đương 77,9% GDP ước tính năm 2025; tăng 37,6% so với cuối năm trước; giá trị giao dịch bình quân đạt gần 29,5 nghìn tỷ đồng/phiên, tăng 40,2% so với bình quân năm trước.

Bộ Tài chính đã tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý phát triển thị trường, các sản phẩm tài chính mới và tập trung tổ chức lại thị trường, tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức trên thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Đã thiết lập khung khổ pháp lý để triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam; tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; sàn giao dịch các-bon trong nước; xây dựng và tổ chức triển khai đề án nâng hạng thị thị trường chứng khoán Việt Nam; nghiên cứu tháo gỡ các rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Tại kỳ đánh giá thường niên tháng 9/2025, tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell chính thức công bố thị trường chứng khoán Việt Nam đã đáp ứng toàn bộ các tiêu chí và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Việt Nam, ghi nhận những nỗ lực cải cách toàn diện nhằm phát triển thị trường chứng khoánminh bạch, hiện đại, hiệu quả theo các chuẩn mực quốc tế cao nhất. Đồng thời, mở ra cơ hội đẩy mạnh thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, các quỹ đầu tư quốc tế vào Việt Nam.

Thị trường trái phiếu Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định, phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững, khẳng định vai trò then chốt là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng. Trong năm 2025, khối lượng huy động vốn trên thị trường trái phiếu khoảng 916,7 nghìn tỷ đồng, tăng 19,3% so với năm 2024. Quy mô thị trường trái phiếu đến cuối năm 2025 đạt khoảng 3,93 triệu tỷ đồng, tương đương 30,7% GDP ước tính năm 2025, tăng 7,6% so với cuối năm 2024.

Đối với thị trường bảo hiểm, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, tạo điều kiện thuận lợi phát triển thị trường bảo hiểm ổn định và bền vững.

Tính đến hết năm 2025, thị trường bảo hiểm có 86 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm và 1 chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài. Tổng tài sản năm 2025 ước đạt 1.113.619 tỷ đồng, tăng 8,58% so với năm 2024; đầu tư trở lại nền kinh tế ước đạt 958.987 tỷ đồng, tăng 10,31%; chi trả quyền lợi bảo hiểm ước đạt ước đạt 91.845 tỷ đồng, tăng 13,52%. Sự phát triển của thị trường bảo hiểm trong thời gian qua đã góp phần quan trọng hỗ trợ sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, bão lụt...

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, thách thức cần tập trung khắc phục trong thời gian tới, như áp lực điều hành chính sách tài chính nhằm thúc đẩy vốn đầu tư xã hội đạt khoảng 40% GDP trong giai đoạn tới để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; yêu cầu đổi mới, hoàn thiện các giải pháp chính sách tài chính, đầu tư để tạo đột phá phát triển các thành phần kinh tế, các thị trường tài chính theo các nghị quyết, kết luận của Đảng, Quốc hội và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Cùng với đó, khối lượng công việc ngày càng nhiều, yêu cầu đặt ra ngày càng cao, một số nhiệm vụ đề án chưa theo kịp được yêu cầu phát triển. Theo đó, Bộ trưởng yêu cầu toàn ngành cần rút ra những bài học quý, kinh nghiệm hay để làm tốt hơn, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Năm 2026, Bộ trưởng nêu rõ đây là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, trong khi tình hình thế giới tiếp tục có nhiều yếu tố bất lợi, khó lường, nền kinh tế vẫn còn có những hạn chế thách thức cần tiếp tục tập trung giải quyết. Trong khi đó, Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã xác định các mục tiêu rất cao.

Cụ thể, tăng trưởng kinh tế năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên nhưng phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%, bảo đảm các cân đối lớn, làm tốt công tác an sinh xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững và bao trùm.

Trước yêu cầu đó, Bộ Tài chính nói riêng và toàn ngành Tài chính phải quyết liệt, quyết tâm hơn nữa, tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm toàn diện trên tất cả các mặt công tác; phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với các bộ, cơ quan, địa phương để kịp thời hiện thực hóa chủ trương của Đảng, Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra ngày càng cao.