Khó chồng khó đang bào mòn doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu

Xác nhận với phóng viên, ông Giang Chấn Tây, Giám đốc Công Ty TNHH MTV Bội Ngọc cho biết, ông và một số đại diện doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu đang làm đơn kiến nghị gửi Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo giải quyết dứt điểm những khó khăn mà các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu gặp phải trong suốt thời gian dài.

Hoa hồng và chiết khấu bị bóp nghẹt, doanh nghiệp bị bào mòn

Theo ông Giang Chấn Tây, trong nhiều năm qua, doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu luôn bị chèn ép về mức chiết khấu từ các doanh nghiệp đầu mối. Thực tế, chiết khấu thường xuyên ở mức rất thấp, có thời điểm bằng 0 hoặc âm sau khi trừ chi phí.

Nếu điều chỉnh giá 15 ngày/lần thì doanh nghiệp bán lẻ bị ép chiết khấu hơn 10 ngày. Nếu điều chỉnh giá 10 ngày/lần thì bị ép hơn 1 tuần. Nếu điều chỉnh giá 1 tuần/lần thì cũng bị ép hơn 5 ngày.

Mặc dù chu kỳ điều chỉnh là bao lâu, người chịu thiệt thòi vẫn luôn là doanh nghiệp bán lẻ. Một chính sách thiếu công bằng đang khiến doanh nghiệp bán lẻ gần như không có ngày nào “dễ thở”. Chu kỳ điều chỉnh giá là 15 ngày, 10 ngày hay 7 ngày thì doanh nghiệp bán lẻ vẫn bị ép chiết khấu phần lớn thời gian trong chu kỳ đó.

Trong khi chiết khấu bị bóp nghẹt, chi phí của doanh nghiệp bán lẻ lại tăng từng năm. Theo đó, mỗi lần bán hàng đều phải xuất hóa đơn điện tử, phát sinh chi phí theo từng giao dịch; hàng năm phải trả phí duy trì hệ thống hóa đơn điện tử.

Ông Giang Chấn Tây, Giám đốc Công Ty TNHH MTV Bội Ngọc.

Chi phí nhân công tăng theo quy định mới năm 2026; điện, nước, bảo trì thiết bị, phòng cháy chữa cháy, môi trường… đều tăng; chi phí khấu hao, hao hụt, chi phí mua ngoài và chi phí quản lý ngày càng lớn.

Lãi suất ngân hàng đang tăng và có xu hướng tăng cao, trở thành gánh nặng nặng nề nhất đối với doanh nghiệp bán lẻ.

Mặt khác, việc giá xăng dầu liên tục giảm trong 3 năm liền đã làm giá trị tài sản dự trữ và hàng tồn kho của doanh nghiệp bán lẻ sụt giảm mạnh, khiến một phần lớn vốn lưu động bị “bốc hơi” trong quá trình kinh doanh, từ đó làm suy yếu nghiêm trọng năng lực tài chính và khả năng tự chủ của doanh nghiệp.

Tất cả đều tăng, chỉ có hoa hồng bán xăng dầu là không tăng tương ứng, thậm chí còn bị ép giảm liên tục đến 0 đồng. Điều này khiến doanh nghiệp bán lẻ bị bào mòn từng ngày, nhiều doanh nghiệp chỉ tồn tại cầm chừng, không dám đầu tư, không dám mở rộng, thậm chí không đủ lực duy trì lâu dài.

Doanh nghiệp bán lẻ đối mặt với hàng loạt rào cản

Theo ông Giang Chấn Tây, doanh nghiệp bán lẻ hoàn toàn ủng hộ chủ trương chuyển đổi sang xăng sinh học, nâng chuẩn môi trường. Tuy nhiên, việc cải tạo bồn bể, hạ tầng, công nghệ, phòng cháy chữa cháy… cần vốn đầu tư rất lớn.

Tuy nhiên, lợi nhuận thực tế gần như bằng 0, nên doanh nghiệp bán lẻ không thể tự tích lũy để đầu tư. Họ bị đặt vào thế nghịch lý bị buộc phải đầu tư lớn nhưng không được tạo điều kiện để có nguồn lực đầu tư.

Mặt khác, nhiều doanh nghiệp bán lẻ bỏ tiền mua đất, nhưng khi chuyển sang mục đích thương mại thì phải thuê lại đất của Nhà nước mà đã là đất thuê thì ngân hàng không cho thế chấp vay vốn. Từ đó không vay được vốn để hoạt động kinh doanh khi cần và để sửa chữa lớn hay để đầu tư.

Các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu luôn bị chèn ép về mức chiết khấu từ các doanh nghiệp đầu mối.

"Khó khăn này chồng lên khó khăn khác, đẩy doanh nghiệp bán lẻ vào thế bế tắc", ông Giang Chấn Tây chia sẻ.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu kiến nghị có chính sách giảm và ưu đãi lãi suất riêng cho họ trong điều kiện cho phép và giữ ổn định mức lãi suất đó trong thời gian dài để doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Đồng thời điều chỉnh cơ chế điều hành giá theo hướng công bằng, không để doanh nghiệp bán lẻ luôn là bên chịu thiệt trong mọi chu kỳ điều chỉnh; quy định mức chiết khấu tối thiểu cho khâu bán lẻ tương đương 8% trên giá bán mỗi lít xăng dầu.

Đây là ngưỡng cần thiết để bù đắp chi phí vận hành, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, pháp lý và bảo đảm mức lợi nhuận tối thiểu cho doanh nghiệp. Nếu chiết khấu tiếp tục trồi sụt, có thời điểm bằng 0 như hiện nay, doanh nghiệp bán lẻ không thể duy trì hoạt động bền vững, buộc phải liên tục kêu cứu, kiến nghị lên các cấp quản lý vì không còn khả năng tự xoay xở trong một cơ chế thiếu ổn định

Cùng với đó, cần rà soát toàn diện cơ chế chiết khấu và cơ cấu chi phí định mức trong giá cơ sở, trong đó phải xác định rõ phần chi phí dành cho khâu bán lẻ. Phần chi phí này cần được phân bổ bằng cơ chế, chính sách cụ thể và bắt buộc chuyển đến đúng khâu bán lẻ, bảo đảm có đủ chi phí và lợi nhuận hợp lý để duy trì hoạt động, tránh tình trạng bị các doanh nghiệp đầu mối giữ lại hoặc phân phối không đầy đủ xuống cuối chuỗi.

Bên cạnh đó, cần sớm nghiên cứu và ban hành nghị định mới, từng bước đưa hoạt động kinh doanh xăng dầu vận hành theo nguyên tắc thị trường, để giá cả được hình thành minh bạch trên cơ sở cung - cầu, qua đó bảo đảm sự công bằng trong phân chia lợi ích giữa các khâu, tránh tình trạng lợi nhuận bị dồn lệch và chảy vào không đúng đối tượng.