Chứng khoán Việt Nam mở rộng cửa hơn cho nhà đầu tư nước ngoài

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam, đảm bảo đến tháng 9/2026, các cổ phiếu của Việt Nam được cơ cấu trong chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell đúng kế hoạch, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu của Việt Nam trong rổ chỉ số của FTSE.

Đồng thời, Thông tư 08/2026/TT-BTC tăng cường hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán, đảm bảo hoạt động giao dịch, thanh toán an toàn, ổn định, thông suốt, hạn chế rủi ro.

Thông tư số 08/2026/TT-BTC bổ sung thêm cách thức giao dịch mới: Cho phép nhà đầu tư nước ngoài thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để đặt lệnh giao dịch chứng khoán tới các công ty chứng khoán trong nước mà không phải mở tài khoản giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài tại các công ty chứng khoán trong nước.

Ảnh minh họa.

Yêu cầu này từ FTSE và các tổ chức đầu tư nước ngoài nhằm nhà đầu tư nước ngoài đã hợp tác với tổ chức môi giới toàn cầu đầu tư chứng khoán trước đó không phải phát sinh thêm việc ký hợp đồng với công ty chứng khoán trong nước; giảm thời gian, quy trình, thủ tục đối với các quỹ lớn khi tham gia giao dịch.

Với cách thức này, nhà đầu tư nước ngoài vẫn đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký chứng khoán tại các thành viên lưu ký. Tiền và chứng khoán sau khi được VSDC, ngân hàng thanh toán thanh toán cho thành viên lưu ký, thành viên lưu ký sẽ phân bổ vào tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài mở tại thành viên lưu ký.

Việc cho phép các nhà đầu tư nước ngoài được thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu để chuyển lệnh giao dịch chứng khoán đã đặt mà không cần phải mở tài khoản giao dịch cho từng nhà đầu tư nước ngoài tại công ty chứng khoán trong nước sẽ giúp nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam thuận lợi, tương tự cách thức nhà đầu tư nước ngoài hiện đang triển khai tại một số thị trường chứng khoán quốc tế.

Trên cơ sở đó, thông tư bổ sung định nghĩa về tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện; quy định chung về trách nhiệm của tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện và công ty chứng khoán khi nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện, quy định tối thiểu về hợp đồng giữa công ty chứng khoán trong nước và tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện; quy định nhận lệnh, chuyển lệnh vào hệ thống giao dịch, kiểm soát lệnh vừa mua vừa bán, quản lý dữ liệu, nhận biết khách hàng… của công ty chứng khoán đối với trường hợp khách hàng đặt lệnh qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện.

Thông tư này không yêu cầu công bố thông tin với những trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thanh toán tiền giao dịch NPF theo quy định. Thông tư quy định nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF thì công ty chứng khoán sẽ báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, VSDC, VNX ngay trong ngày phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán (không công bố thông tin trên thị trường).

Đồng thời, thông tư bổ sung quy định nhà đầu tư nước ngoài vi phạm nghĩa vụ thanh toán giao dịch NPF sẽ không được tiếp tục thực hiện giao dịch NPF trong khoảng thời gian nhất định (nhà đầu tư nước ngoài không được giao dịch NPF trong 7 ngày giao dịch liên tục đối với vi phạm lần đầu và 180 ngày liên tục đối với việc vi phạm xảy ra trong 30 ngày giao dịch liên tục trong đó có 3 ngày vi phạm thanh toán).

Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam thông báo cho các công ty chứng khoán thành viên về việc nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phải có đủ tiền trên tài khoản lưu ký khi đặt lệnh mua cổ phiếu trong thời gian nhà đầu tư đó không được giao dịch NPF (giao dịch không cần ký quỹ trước)..

Một điểm mới nữa là không giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch NPF. Trước đây, việc hạn chế danh mục cổ phiếu NPF gây khó khăn lớn cho các quỹ đầu tư trong việc mô phỏng chỉ số trong trường hợp cổ phiếu của công ty chứng khoán, công ty mẹ của công ty chứng khoán và công ty có cùng công ty mẹ với công ty chứng khoán, cổ phiếu không được sở hữu theo quy định pháp luật có liên quan là các cổ phiếu trong cơ cấu chỉ số.

Khi phát sinh trường hợp nhà đầu tư nước ngoài không thực hiện nghĩa vụ thanh toán và thực hiện chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán có thể dẫn đến vi phạm quy định về việc mua lại cổ phiếu tại khoản 2 Điều 36 Luật Chứng khoán, vi phạm quy định về sở hữu chéo tại khoản 2 Điều 195 Luật Doanh nghiệp, vi phạm quy định pháp luật các tổ chức tín dụng.

Vì vậy, thông tư bổ sung quy định công ty chứng khoán được nhận lệnh NPF đối với các cổ phiếu của chính công ty chứng khoán, công ty mẹ của công ty chứng khoán và công ty có cùng công ty mẹ với công ty chứng khoán trong trường hợp có Hợp đồng thỏa thuận với công ty chứng khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu số cổ phiếu này.

Số cổ phiếu đó sẽ được chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán khác, đồng thời sẽ cho phép công ty chứng khoán khác được bán trên hệ thống giao dịch chứng khoán số cổ phiếu được nhận chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh như trường hợp công ty chứng khoán nhận quyền sở hữu chứng khoán do nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Ngân hàng lưu ký nơi nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức mở tài khoản lưu ký cũng có trách nhiệm phối hợp thực hiện phong tỏa, giải tỏa, chuyển quyền sở hữu cổ phiếu để công ty chứng khoán có thể thu hồi các khoản chi phí phát sinh mà công ty chứng khoán đã thanh toán thay nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức.

Ngoài ra, thông tư cũng bổ sung quy định về việc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 2 tài khoản giao dịch chứng khoán.

Theo quy định tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được cấp 2 mã số giao dịch chứng khoán, do đó, thông tư bổ sung quy định quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 2 tài khoản giao dịch.

Trong đó, 1 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty và 1 tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động quản lý giao dịch của khách hàng của công ty.