Tuyển sinh đại học 2026: Siết học bạ, mở rộng sàng lọc bằng đánh giá năng lực

Nhiều trường đại học bỏ hoặc thu hẹp xét tuyển học bạ

Theo thông tin tuyển sinh được các trường công bố đến thời điểm hiện tại, năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi đáng chú ý về phương thức xét tuyển cũng như tổ hợp môn. Đáng lưu ý, không ít trường đại học thuộc nhóm top đầu đã quyết định bỏ xét tuyển bằng học bạ nhằm kiểm soát tốt hơn chất lượng đầu vào. Song song với đó, xu hướng kết hợp các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy đang ngày càng rõ nét, trở thành “cửa ngõ” quan trọng trong quá trình sàng lọc thí sinh.

Cụ thể, Trường Đại học Kinh tế (ĐHQG Hà Nội) thông báo không sử dụng học bạ trong tuyển sinh các ngành đào tạo chính quy trong nước năm 2026. Thay vào đó, nhà trường áp dụng các phương thức xét tuyển dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết hợp chứng chỉ tiếng Anh quốc tế với điểm thi tốt nghiệp; xét tuyển theo kết quả kỳ thi đánh giá năng lực; đồng thời thực hiện xét tuyển thẳng theo quy định.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang chứng kiến những điều chỉnh đáng chú ý khi nhiều cơ sở đào tạo thu hẹp hoặc loại bỏ phương thức xét tuyển bằng học bạ, đồng thời tăng cường sử dụng các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy

Học viện Báo chí và Tuyên truyền dự kiến triển khai 3 phương thức tuyển sinh, gồm: xét tuyển thẳng, xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển kết hợp. Với phương thức xét tuyển kết hợp, thí sinh vẫn có thể sử dụng điểm trung bình học bạ 6 học kỳ của hai môn, song bắt buộc phải kèm theo các điều kiện bổ sung như chứng chỉ IELTS từ 5.0 hoặc điểm SAT từ 1.200 trở lên.

Trong khi đó, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội) tiếp tục không áp dụng hình thức xét học bạ, dự kiến tuyển sinh thông qua các phương án gồm: Xét tuyển thẳng, xét tuyển bằng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực và xét tuyển dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT.

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) cũng cho biết, năm 2026 sẽ tổ chức tuyển sinh theo nhiều phương thức, bao gồm: Xét tuyển thẳng; xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT; xét tuyển theo kết quả kỳ thi đánh giá năng lực; sử dụng chứng chỉ quốc tế như SAT; kết hợp điểm thi tốt nghiệp THPT với chứng chỉ quốc tế cùng một số phương thức khác theo quy định của nhà trường.

Thí sinh chủ động chuẩn bị trước mùa tuyển sinh

Theo ghi nhận, nhiều học sinh bày tỏ sự đồng tình với việc không ít trường đại học quyết định bỏ xét tuyển bằng học bạ trong mùa tuyển sinh năm nay. Các em cho rằng, hình thức xét tuyển này, trong một số trường hợp, chưa thực sự phản ánh đầy đủ năng lực học tập của thí sinh do sự chênh lệch trong cách đánh giá, cho điểm giữa các cơ sở giáo dục phổ thông. Việc siết chặt hoặc loại bỏ học bạ được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính công bằng, minh bạch trong tuyển sinh, tạo mặt bằng đánh giá chung cho thí sinh trên cả nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, không ít học sinh cũng bày tỏ lo lắng trước xu hướng các trường đại học áp dụng đồng thời nhiều phương thức xét tuyển. Theo các em, khi tuyển sinh được triển khai theo hướng “kết hợp”, thí sinh buộc phải phân bổ thời gian, công sức và chi phí để tham gia nhiều kỳ thi khác nhau hoặc đầu tư học tập cho các chứng chỉ quốc tế. Điều này vô hình trung tạo thêm áp lực, đặc biệt với học sinh ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa - nơi điều kiện tiếp cận các lớp học luyện thi, trung tâm ngoại ngữ hay các kỳ thi riêng còn nhiều hạn chế.

Một số học sinh cho rằng, việc phải vừa chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, vừa tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hoặc học để đạt các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế khiến khối lượng học tập gia tăng đáng kể. Trong khi đó, không phải thí sinh nào cũng có đủ điều kiện kinh tế, thời gian và môi trường học tập thuận lợi để theo đuổi cùng lúc nhiều “cánh cửa” xét tuyển. Vì vậy, dù ủng hộ chủ trương đổi mới tuyển sinh theo hướng nâng cao chất lượng đầu vào, các em mong muốn các trường đại học và cơ quan quản lý tiếp tục có những giải pháp hỗ trợ, điều chỉnh hợp lý nhằm giảm bớt áp lực và đảm bảo cơ hội tiếp cận công bằng cho mọi đối tượng thí sinh.

Em Phạm Ngọc Diệp, học sinh lớp 12 Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (Hà Nội) cho rằng, năm học cuối cấp phổ thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xem là cột mốc đánh dấu bước ngoặt lớn trong hành trình học tập và định hướng nghề nghiệp của mỗi học sinh. Những quyết định đưa ra ở giai đoạn này không chỉ ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngành học, trường học mà còn tác động lâu dài đến con đường phát triển tương lai của mỗi người.

Thí sinh cần chuẩn bị thật cẩn thận và kỹ càng cho kỳ thi

Ý thức rõ áp lực và tính cạnh tranh ngày càng cao của mùa tuyển sinh đại học, Diệp cho biết em đã chủ động tìm hiểu thông tin tuyển sinh từ khá sớm. Ngay từ đầu năm lớp 12, em thường xuyên truy cập website chính thức của các trường đại học quan tâm để cập nhật phương thức xét tuyển, điều kiện dự tuyển cũng như các mốc thời gian quan trọng. Theo Ngọc Diệp, việc nắm bắt sớm thông tin giúp em xác định rõ mục tiêu, xây dựng kế hoạch học tập phù hợp và tránh rơi vào tình trạng bị động khi các trường đồng loạt công bố phương án tuyển sinh chính thức.

Hiện tại, Ngọc Diệp đã sở hữu chứng chỉ IELTS ở mức điểm đáp ứng yêu cầu xét tuyển của Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội). Tuy nhiên, nữ sinh cho rằng đây mới chỉ là một lợi thế ban đầu, chưa đủ để đảm bảo chắc chắn cơ hội trúng tuyển. Qua quá trình tìm hiểu, em nhận thấy nhà trường còn sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực trong tuyển sinh, vì vậy em quyết định phân bổ thời gian hợp lý để vừa ôn luyện cho kỳ thi này, vừa chuẩn bị kỹ lưỡng cho kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Chia sẻ về kế hoạch học tập ở giai đoạn “nước rút”, Diệp cho biết em đang tập trung cao độ vào các môn Khoa học tự nhiên, Ngữ văn và tiếng Anh nhằm đáp ứng yêu cầu của kỳ thi đánh giá năng lực cũng như kỳ thi tốt nghiệp. Do mỗi kỳ thi có cấu trúc và dạng câu hỏi khác nhau, em không chỉ học theo chương trình trên lớp mà còn chủ động kết hợp học thêm, luyện đề và tự hệ thống lại kiến thức để làm quen với các dạng bài.

“Thời điểm này, em gần như dành toàn bộ thời gian cho việc ôn tập. Ngoài học ở trường, em tìm đến các lớp học bổ trợ và luyện đề để củng cố kiến thức, rèn kỹ năng làm bài. Em nghĩ việc chuẩn bị sớm và có chiến lược rõ ràng sẽ giúp em tự tin hơn khi bước vào các kỳ thi quan trọng sắp tới”, Diệp chia sẻ.

Cần kết hợp hợp lý các phương thức đánh giá

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thụ, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, việc quyết định thu hẹp hoặc bỏ phương thức xét tuyển bằng học bạ xuất phát từ sự chưa đồng đều trong chất lượng đánh giá học sinh giữa các vùng miền.

“Đây là quan điểm khá phổ biến và theo tôi, nhận định này có cơ sở nhất định. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng học bạ là hình thức đánh giá quá trình. Ở bậc THPT, học sinh được đánh giá liên tục trong suốt 3 năm học, trong khi các kỳ thi, dù là kỳ thi tốt nghiệp THPT hay các kỳ thi độc lập do các cơ sở đào tạo tổ chức đều chỉ phản ánh năng lực người học tại một thời điểm nhất định.

Do đó, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ cho rằng mỗi phương thức đánh giá đều có những ưu điểm riêng. Quan trọng là làm thế nào để lựa chọn và kết hợp hợp lý ưu điểm của từng phương thức đánh giá. Chính vì vậy, theo thông báo hiện nay, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 vẫn tiếp tục sử dụng kết quả học bạ để tuyển sinh đối với một số ngành trong năm 2026”, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ nêu quan điểm.

PGS.TS Nguyễn Văn Thụ cũng cho rằng, thời gian qua có tình trạng một số trường ngoài công lập lạm dụng phương thức xét tuyển qua học bạ. Năm 2025, Bộ GD&ĐT có thay đổi lớn, quy định về quy đổi điểm trúng tuyển giữa các phương thức.

PGS.TS Nguyễn Văn Thụ, Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, khi phân tích hơn 700 thí sinh trúng tuyển bằng học bạ năm 2025, trong đó có 600 thí sinh tốt nghiệp THPT cùng năm, qua so sánh giữa học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT ở cùng tổ hợp co thấy độ chênh lệch. Điểm học bạ của thí sinh trúng tuyển đều cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT. Điều này cho thấy phải tính toán rất kỹ trong việc quy đổi điểm từ học bạ sang điểm thi tốt nghiệp THPT.

“Chúng tôi không phủ nhận giá trị của học bạ, đây vẫn là phương thức xét tuyển tốt, nhưng cần có cơ chế để quy đổi phù hợp”, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ nhấn mạnh.

Với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ cho biết, năm 2026 sẽ tuyển sinh theo 4 phương thức gồm xét tuyển thẳng theo quy chế của Bộ GD&ĐT, xét tuyển sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, xét tuyển bằng học bạ đối với một số ngành cốt lõi và sử dụng kết quả kỳ thi riêng do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 tổ chức.

Trong đó, các ngành tiếp tục xét tuyển bằng học bạ là những ngành được Chính phủ xác định là nhóm cốt lõi gồm: Ngành vi mạch và bán dẫn, thiết kế vi mạch - bán dẫn; ngành kỹ thuật hóa học; ngành công nghệ sinh học; ngành Quản lý thể dục thể thao. Đối tượng tuyển sinh của ngành Quản lý thể dục thể thao chủ yếu là các vận động viên đã qua độ tuổi thi đấu. Họ có nhu cầu chuyển sang học quản lý thể dục thể thao hoặc huấn luyện thể thao. Vì vậy, nhà trường vẫn sử dụng học bạ để tuyển sinh cho ngành này.

Đưa ra lời khuyên cho thí sinh, PGS.TS Nguyễn Văn Thụ lưu ý, khi xét tuyển đại học cần bình tĩnh, theo đuổi đam mê của bản thân: “Nhiều cơ sở đào tạo hiện nay tổ chức các buổi “tư vấn, hướng nghiệp”, nhưng theo tôi, cách gọi này chưa thật chính xác. Nghề và nghiệp không nhất thiết trùng nhau. Nghề là công việc, còn nghiệp là đam mê gắn bó lâu dài.

Các thí sinh cần nghiên cứu kỹ, tìm hiểu kỹ để lựa chọn ngành học sao cho nghề có thể gắn với nghiệp. Trong bối cảnh nhiều cơ sở đào tạo thay đổi phương thức tuyển sinh, tổ chức kỳ thi riêng hoặc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển, thí sinh cần chủ động tìm hiểu để lựa chọn phương thức phù hợp, từ việc tham gia kỳ thi riêng của trường nào đến việc chọn tổ hợp môn phù hợp. Việc thích nghi với những thay đổi này là rất quan trọng”.