Từ lá phiếu lịch sử đến hành trình 80 năm vì nước, vì dân của Quốc hội Việt Nam

Hôm nay, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), đây không chỉ là dịp ôn lại truyền thống vẻ vang của Quốc hội Việt Nam, mà còn là thời khắc để nhìn lại một chặng đường lịch sử đã qua, tiếp thêm động lực đổi mới, tự hoàn thiện và vươn lên, tiếp nối tinh thần dân chủ, trách nhiệm và phụng sự Tổ quốc được khởi nguồn từ những lá phiếu đầu tiên năm 1946.

Cách đây 80 năm, ngày 6/1/1946 là dấu mốc lịch sử có ý nghĩa khai sinh nền dân chủ mới của Việt Nam, gắn liền với cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong cả nước, bầu ra Quốc hội Việt Nam khóa I - cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ.

Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, quyền lực nhà nước thực sự thuộc về Nhân dân, được xác lập bằng lá phiếu phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín, không phân biệt nam nữ, tôn giáo, giai cấp hay thành phần xã hội. Đây không chỉ là một sự kiện chính trị - pháp lý đặc biệt quan trọng, mà còn là tuyên ngôn hùng hồn về quyền làm chủ của Nhân dân Việt Nam sau hàng thế kỷ đấu tranh giành độc lập, tự do.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến bầu cử tại nhà số 10, phố Hàng Vôi, Hà Nội. Ảnh tư liệu.

Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 diễn ra trong bối cảnh đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thù trong giặc ngoài, nền độc lập vừa giành được còn hết sức mong manh. Tuy nhiên, với tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc tổ chức Tổng tuyển cử đã thể hiện rõ quyết tâm xây dựng một Nhà nước pháp quyền của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân, đặt nền móng vững chắc cho việc ban hành Hiến pháp, tổ chức bộ máy nhà nước và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền cách mạng. Sự kiện này cũng khẳng định với cộng đồng quốc tế về tính chính danh, hợp hiến và hợp pháp của Nhà nước Việt Nam mới.

Trước ngày Tổng tuyển cử, trên báo Cứu Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu với những lời lẽ giản dị mà sâu sắc: “Ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình…”. Người nhấn mạnh: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh vác công việc nước nhà”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần khẳng định, đồng hành cùng dân tộc, đất nước, Quốc hội đã không ngừng đổi mới, khẳng định vị trí, vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, để lại những dấu ấn quan trọng, thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Không chỉ nói với cử tri, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đặt ra yêu cầu rất cao đối với những người được bầu vào Quốc hội. “Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà, vì lợi chung, quên lợi riêng. Phải làm cho xứng đáng với đồng bào, cho xứng đáng với Tổ quốc”. Những lời căn dặn ấy đã trở thành chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm chính trị cho các thế hệ đại biểu Quốc hội suốt 80 năm qua.

Đến nay, đã 8 thập kỷ đã trôi qua, nhưng tinh thần của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị thời đại. Kế thừa truyền thống ấy, Quốc hội Việt Nam ngày nay không ngừng đổi mới tổ chức và hoạt động, nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Mọi quyết sách tại nghị trường đều hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Suốt 80 năm hình thành và phát triển, trải qua muôn vàn gian khổ nhưng cũng hết sức vẻ vang, tự hào, Quốc hội Việt Nam luôn gắn bó mật thiết với Nhân dân, đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn cách mạng, từ kháng chiến giành độc lập, thống nhất đất nước, đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển.

Mỗi nhiệm kỳ Quốc hội là một chặng đường lịch sử với những quyết sách lớn, những đạo luật nền tảng, phản ánh ý chí, nguyện vọng và lợi ích chính đáng của Nhân dân. Quốc hội không ngừng được củng cố, đổi mới về tổ chức và phương thức hoạt động; ngày càng phát huy rõ nét vai trò là cơ quan lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, vai trò của Quốc hội càng được đặt ra với những đòi hỏi cao hơn về chất lượng lập pháp, hiệu lực giám sát và tính quyết đoán trong các quyết sách chiến lược.

Thông điệp xuyên suốt được lãnh đạo Đảng và Nhà nước nhấn mạnh là: Quốc hội phải thực sự là hiện thân sinh động của ý chí Nhân dân, là trụ cột của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước bền vững.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần khẳng định, đồng hành cùng dân tộc, đất nước, Quốc hội đã không ngừng đổi mới, khẳng định vị trí, vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, để lại những dấu ấn quan trọng, thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Góp vào thành tựu chung đó, có sự cống hiến trí tuệ, bản lĩnh, tâm huyết, trách nhiệm cao của các thế hệ đại biểu Quốc hội các thời kỳ.

Quốc hội sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, dân chủ, đoàn kết, thực hiện các chủ trương của Đảng, lắng nghe ý kiến cử tri, nhân dân và doanh nghiệp; đồng hành cùng Chính phủ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan, thực hiện hiệu quả công tác xây dựng pháp luật, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp theo hướng kịp thời, đồng bộ, khả thi, nâng cao chất lượng giám sát, tăng cường đối thoại, giải trình, siết chặt kỷ luật, kỷ cương…

Qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cơ quan dân cử. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ đại biểu Quốc hội thực sự tiêu biểu, xứng đáng với niềm tin và sự ủy thác của Nhân dân, coi hiệu quả phục vụ Nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước là thước đo cao nhất cho hoạt động của Quốc hội.