Hà Nội siết “điểm nóng” cà phê đường tàu, mở lối cho không gian di sản

Thay vì chỉ “đóng - mở” theo từng đợt cao điểm, Hà Nội đang gửi một thông điệp rõ ràng: muốn xử lý dứt điểm rủi ro mất an toàn quanh tuyến ray đi qua khu vực phố cổ, cần một phương án tổ chức giao thông đường sắt phù hợp hơn với mật độ đô thị và lượng khách du lịch ngày càng tăng.

Điều chỉnh chạy tàu - trung chuyển hành khách

Theo kiến nghị của UBND TP Hà Nội gửi Bộ Xây dựng, các đoàn tàu khách từ phía Nam sẽ dừng tại ga Hà Nội, còn tàu khách từ phía Bắc dừng ở ga Gia Lâm. Thành phố đề xuất giao Sở Xây dựng Hà Nội chủ trì cùng các sở, ngành xây dựng phương án trung chuyển hành khách giữa hai ga. Nếu được chấp thuận, đoạn đường sắt giữa ga Hà Nội và ga Long Biên sẽ không còn tàu khách chạy qua, kéo theo thay đổi trực tiếp tại khu vực thường được gọi là “phố cà phê đường tàu”.

Song song, Hà Nội đề nghị Bộ Xây dựng bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội, mục tiêu hoàn thành trong quý 2/2026, để thành phố triển khai chỉnh trang - cải tạo không gian lịch sử, văn hóa ở khu vực kết nối phía tây khu phố cổ Hà Nội và phía đông Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.

Du khách bất chấp an toàn để trải nghiệm tàu chạy qua phố cà phê

Thành phố cũng nêu định hướng nghiên cứu giải pháp kiến trúc tuyến đường sắt đô thị số 1 đi qua khu vực di sản theo hướng hạn chế tác động đến cấu trúc không gian, cảnh quan.

Lý do được Hà Nội nhấn mạnh là bảo tồn - phát huy giá trị lịch sử cầu Long Biên gắn với phát triển không gian văn hóa, dịch vụ, du lịch, trong đó có khu vực 131 ô vòm cầu đá dọc tuyến Phùng Hưng - Gầm Cầu - cầu Long Biên.

Thành phố cho biết đã phối hợp với Cơ quan Kinh tế - Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam triển khai dự án hỗ trợ kỹ thuật nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên, gồm khảo sát hiện trạng và đề xuất giải pháp bảo đảm an toàn giao thông, đồng thời xây dựng kịch bản phát huy giá trị di sản.

Sức hút du lịch không thể đánh đổi bằng rủi ro tai nạn

Từ khoảng năm 2018, các quán cà phê ven đường ray ở nhiều đoạn như Lê Duẩn, Khâm Thiên, Trần Phú, Phùng Hưng trở thành điểm “check-in” thu hút đông khách. Nhưng đi kèm sự nổi tiếng là tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt: bàn ghế kê sát ray, du khách đứng chụp ảnh ngay khi tàu tới, chỉ cần một bước trượt chân hay một pha “né tàu” chậm là có thể dẫn tới tai nạn nghiêm trọng.

Thực tế, lực lượng chức năng đã nhiều lần ra quân, yêu cầu ký cam kết, tháo dỡ các lối đi tự phát và vật dụng lấn chiếm, nhưng cảnh buôn bán đón khách vẫn có thời điểm tái diễn chỉ sau ít ngày. Cuối tháng 11/2025, một đợt kiểm tra - giải tỏa được ghi nhận trên toàn tuyến, song tình trạng “tấp nập trở lại” tiếp tục là điều gây lo ngại về hiệu lực quản lý và nguy cơ mất an toàn.

Du khách hú vía khi tàu chạy hất văng bàn ghế, đồ đạc (ảnh chụp màn hình)

Cảnh báo không chỉ nằm trên giấy. Tháng 10/2025, đã xuất hiện video ghi lại việc đoàn tàu va quệt, hất văng bàn ghế tại khu vực phố đường tàu, khiến du khách hoảng hốt - một minh chứng trực quan cho khoảng cách an toàn bị “bào mòn” bởi hoạt động kinh doanh tự phát.

Trước đó, ngày 7/3/2025, Sở Du lịch Hà Nội từng có văn bản yêu cầu doanh nghiệp lữ hành không giới thiệu, không tổ chức tour đưa khách tới khu vực cà phê đường tàu nhằm phòng ngừa nguy cơ tai nạn giao thông đường sắt. Động thái này cho thấy vấn đề không còn là chuyện “trật tự đô thị” đơn thuần mà đã được nhìn như một rủi ro an toàn cần ngăn chặn từ gốc, bao gồm cả khâu tổ chức sản phẩm du lịch.

Tổ chức lại giao thông, quản lý lại không gian

Đề xuất dừng tàu khách qua đoạn ray đi qua khu vực phố cà phê đường tàu, nếu được chấp thuận, có thể xem là một “nút thắt kỹ thuật” để giảm áp lực xung đột giữa vận hành đường sắt và hoạt động đô thị - du lịch. Nhưng để không rơi vào vòng lặp “giải tỏa rồi tái lấn chiếm”, điều quan trọng là đồng bộ 3 việc: tổ chức trung chuyển hành khách thuận tiện, khoanh định không gian an toàn rõ ràng và duy trì kiểm tra - xử lý vi phạm thường xuyên, liên tục.

Với khu vực cầu Long Biên - 131 ô vòm cầu đá, định hướng phát triển không gian văn hóa, dịch vụ, du lịch chỉ bền vững khi đặt an toàn lên trước “trải nghiệm thót tim”.

Sức hút của Hà Nội có thể đến từ di sản, kiến trúc và câu chuyện đô thị, thay vì những khung hình sát đường ray mà rủi ro luôn chỉ cách một nhịp bánh tàu.