Doanh nghiệp kêu vẫn phải chịu chi phí 'lót tay'

Sáng 17/12, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã công bố báo cáo đánh giá thực hiện Nghị quyết 02 – Từ góc nhìn doanh nghiệp.

Được biết, Nghị quyết 02/NQ-CP của Chính phủ năm 2019 về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2019 và định hướng đến năm 2021 (Nghị quyết 02) đã đưa ra nhiều mục tiêu và nhiệm vụ cho các bộ ngành và địa phương để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam.

Quang cảnh buổi công bố.

Tuy nhiên, VCCI muốn thực hiện riêng một báo cáo nghiên cứu độc lập để thu nhận và phản ánh cảm nhận của các doanh nghiệp về hiệu quả thực chất của các biện pháp trên.

Theo ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban Pháp chế của VCCI, báo cáo đánh giá thực hiện Nghị quyết 02 – Từ góc nhìn doanh nghiệp khảo sát trên 10.000 doanh nghiệp, đánh giá cho thấy môi trường kinh doanh được đánh giá chuyển biến tích cực, dù không đồng đều giữa các lĩnh vực.

Ông Đậu Anh Tuấn cho biết, trong năm 2018, hầu hết các bộ đều đã ban hành được Nghị định về cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực mình quản lý.

Các điều kiện đầu tư kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hoá của nhiều bộ vượt mức 50%. Tại các văn bản pháp lý khác thì quá trình xây dựng, thẩm định cũng được chú trọng hơn vào yếu tố kiểm soát sự ban hành mới các ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh.

Với nỗ lực cắt giảm điều kiện kinh doanh đã mang lại hiệu quả khá tích cực và được các doanh nghiệp phản ánh ngay qua các kết quả điều tra. Theo đó, nếu như năm 2017 có 58% doanh nghiệp phải xin giấy phép kinh doanh có điều kiện thì năm 2018 đã giảm xuống chỉ còn 48%, tỷ lệ doanh nghiệp cho biết họ gặp khó khăn khi xin giấy phép cũng giảm từ 42% xuống còn 34%.

“Cũng cần thẳng thắn nhìn nhận thì với 48% doanh nghiệp phải xin giấy phép kinh doanh vẫn ở mức cao. Vì nếu nhân con số này với hơn 714.000 doanh nghiệp hiện nay thì tức là có đến gần 350.000 doanh nghiệp vẫn phải xin một loại giấy phép con nào đó”, ông Tuấn đánh giá.

Theo báo cáo của VCCI, trong năm 2019, một số Bộ tiếp tục đưa ra Nghị định cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc lĩnh vực do mình quản lý. Hiện nay, theo ghi nhận đã có Bộ Công thương, Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đưa ra dự thảo Nghị định cắt giảm hoặc đang trong quá trình rà soát.

Tuy nhiên, theo quan điểm của đại diện VCCI, nhiều Bộ ngành khác có vẻ như không muốn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ này vì đã làm ở đợt cắt giảm năm 2018. Trong những bộ có tiếp tục rà soát thì mức độ cắt giảm cũng không được mạnh mẽ như năm trước.

Theo đánh giá của VCCI, hiện nay vẫn còn nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh không hợp lý, không minh bạch, không khả thi. Tuy nhiên, về mặt lập pháp thì việc tiếp tục bãi bỏ, đơn giản hoá các quy định về điều kiện kinh doanh khó có thể tiếp tục được thực hiện ở cấp nghị định, mà phải ở cấp luật.

Đặc biết, theo báo cáo của VCCI, chi phí lót tay trong thanh tra, kiểm tra thuế dù đã giảm nhưng vẫn chưa cải thiện nhiều khi có 30% doanh nghiệp cho biết vẫn phải trả khoản này cho cán bộ thanh tra, hơn nữa vẫn có 33% doanh nghiệp được hỏi cho rằng cán bộ suy diễn bất lợi cho đơn vị.

Theo đại diện VCCI, nguyên nhân có phần trách nhiệm của doanh nghiệp, khi bị phát hiện sai phạm thì muốn giảm nhẹ tội nên lót tay cho cán bộ.

Cũng theo báo cáo của VCCI, tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng vẫn là khó khăn lớn đối với các doanh nghiệp, cản trở lớn nhất là điều kiện vay vốn phải có tài sản thế chấp (86% doanh nghiệp đồng ý). Trong khi đó, gần 40% doanh nghiệp được khảo sát cho biết phải bồi dưỡng cán bộ ngân hàng nếu muốn vay được vốn.