Thống nhất tăng gần gấp 3 số lượng kiểm sát viên cao cấp lên 970 người

Trình bày tờ trình, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Duy Giảng cho biết, việc ban hànhnNghị quyết là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân sửa đổi năm 2025 đã thiết lập mô hình hệ thống kiểm sát 3 cấp, đồng thời mở rộng mạnh mẽ thẩm quyền cho Viện kiểm sát nhân dân khu vực và Viện kiểm sát cấp tỉnh theo việc sắp xếp đơn vị hành chính 2 cấp.

Trên cơ sở danh mục vị trí việc làm của ngành Kiểm sát đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất và bảo đảm sự tương đồng với hệ thống Tòa án, đặc biệt là việc bố trí các ngạch chức danh tư pháp bậc cao ở cả 3 cấp xét xử, Viện kiểm sát nhân dân tối cao xác định cần phải điều chỉnh lại cơ cấu kiểm sát viên cho phù hợp với nhiệm vụ và thẩm quyền mới, nhưng không làm tăng tổng biên chế đã được giao là 11.285 kiểm sát viên.

Theo tờ trình, Viện kiểm sát nhân dân tối cao sẽ bố trí tổng cộng 622 kiểm sát viên, trong đó có 248 kiểm sát viên cao cấp, chiếm 39,9%, 223 kiểm sát viên trung cấp, chiếm 35,8% và 151 kiểm sát viên sơ cấp, chiếm 24,3%.

Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Duy Giảng.

Cơ cấu này được hình thành trên cơ sở giữ nguyên 140 kiểm sát viên cao cấp đã được giao trước đây cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao, chuyển 102 trong tổng số 124 kiểm sát viên cao cấp của Viện kiểm sát cấp cao về Viện kiểm sát nhân dân tối cao và bổ sung thêm 6 kiểm sát viên cao cấp để thực hiện nhiệm vụ thí điểm khởi kiện vụ việc dân sự theo Nghị quyết của Quốc hội, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.

Đối với Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, tổng số kiểm sát viên được bố trí là 3.732 người, trong đó có 337 kiểm sát viên cao cấp, 2.757 kiểm sát viên trung cấp, chiếm gần 74% và 638 kiểm sát viên sơ cấp, chiếm 17,1%.

Đối với Viện kiểm sát nhân dân khu vực, tổng số kiểm sát viên là 6.931 người, gồm 385 kiểm sát viên cao cấp, 1.786 kiểm sát viên trung cấp và 4.760 kiểm sát viên sơ cấp. Việc bố trí kiểm sát viên cao cấp xuống đến cấp khu vực là để đáp ứng yêu cầu thẩm quyền tố tụng gia tăng rất mạnh ở cấp này khi địa hạt tư pháp được mở rộng và nhiều nhiệm vụ mới được giao theo mô hình tổ chức mới.

Với hệ thống Viện kiểm sát quân sự, trên tổng số 448 kiểm sát viên đã được giao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề xuất điều chỉnh cơ cấu theo hướng tăng tỷ lệ kiểm sát viên cao cấp và trung cấp, giảm kiểm sát viên sơ cấp để nâng cao chất lượng đội ngũ.

Theo đó, Viện kiểm sát quân sự Trung ương có 42 kiểm sát viên thì 34 người là kiểm sát viên cao cấp và 8 người là trung cấp; Viện kiểm sát quân sự quân khu và tương đương có 142 kiểm sát viên, trong đó 26 người là cao cấp và 116 người là trung cấp; còn tại Viện kiểm sát quân sự khu vực có 264 kiểm sát viên, chủ yếu là sơ cấp với 204 người, còn lại là 60 trung cấp.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban cơ bản tán thành với phương án tổng thể của dự thảo Nghị quyết, đặc biệt là việc tăng cường kiểm sát viên cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhằm đáp ứng khối lượng công việc tăng nhanh trong những năm gần đây, việc tiếp nhận toàn bộ thẩm quyền từ Viện kiểm sát cấp cao sau khi cấp này kết thúc hoạt động, cũng như yêu cầu mới phát sinh từ các luật tố tụng và nhiệm vụ thí điểm khởi kiện vụ việc dân sự.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng chỉ rõ nhiều nội dung cần tiếp tục được làm rõ. Trong đó có cơ sở của việc đề xuất giữ lại tới 102 trong tổng số 124 kiểm sát viên cao cấp của Viện kiểm sát cấp cao tại Viện kiểm sát nhân dân tối cao, trong khi chỉ chuyển 22 người về cấp dưới; việc tăng số lượng kiểm sát viên cao cấp trong toàn hệ thống từ 329 lên 970 người, tức gần gấp ba lần; cũng như sự phù hợp của việc tập trung nhiều kiểm sát viên cao cấp ở cấp tối cao trong bối cảnh từ ngày 1/7/2025, thẩm quyền tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh được mở rộng đáng kể theo các luật tố tụng mới.

Đối với Viện kiểm sát nhân dân khu vực, Ủy ban cũng đề nghị làm rõ căn cứ của việc đề xuất bố trí 385 kiểm sát viên cao cấp trong khi trước đây cấp này chưa từng được giao ngạch kiểm sát viên cao cấp. Đây là vấn đề có ý nghĩa lớn đối với sự phân bổ nguồn lực tư pháp trong toàn hệ thống, nhất là khi khu vực đang trở thành cấp trực tiếp thực hiện nhiều hoạt động tố tụng quan trọng.

Về điều khoản thi hành, dự thảo nghị quyết cho phép Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao được điều động, sắp xếp kiểm sát viên linh hoạt trong giai đoạn chuyển tiếp nhưng không làm tăng tổng biên chế và vẫn phải bảo đảm cơ cấu từng cấp theo nghị quyết. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thống nhất với phương án quy định lộ trình 3 năm, yêu cầu đến ngày 1/1/2029 toàn hệ thống Viện kiểm sát phải bảo đảm đầy đủ số lượng, cơ cấu, tỷ lệ các ngạch kiểm sát viên theo Nghị quyết, bảo đảm sự tương đồng với lộ trình đã áp dụng đối với hệ thống Tòa án nhân dân.

Tại phiên họp, các đại biểu cơ bản tán thành việc giữ nguyên tổng số 11.285 kiểm sát viên của Viện kiểm sát nhân dân và 448 kiểm sát viên của Viện kiểm sát quân sự, cũng như phương án điều chỉnh cơ cấu, tỷ lệ các ngạch trên cơ sở khối lượng án thực tế và việc tăng thẩm quyền cho Viện kiểm sát cấp tỉnh, khu vực từ ngày 1/7/2025.

Các ý kiến cho rằng phương án phân bổ này sẽ giúp Viện kiểm sát tối cao thực hiện tốt nhiệm vụ mới tiếp nhận từ cấp cao, đồng thời tăng cường năng lực chuyên môn cho các cấp dưới. Riêng về điều khoản thi hành, đại biểu đề nghị rút ngắn thời hạn chuyển tiếp xuống còn 3 năm để bảo đảm thống nhất với Nghị quyết 82 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với hệ thống Tòa án nhân dân.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã chủ động rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời kịp thời hoàn thiện các dự thảo nghị quyết phù hợp với yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của ngành.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng ghi nhận Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã tổ chức thẩm tra nghiêm túc, có chính kiến rõ ràng và phản biện hiệu quả, tạo cơ sở để Viện kiểm sát nhân dân tối cao tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo.

Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với phương án đã được tiếp thu, giao Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao tổ chức triển khai và yêu cầu trong thời hạn 3 năm phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các quy định về số lượng, cơ cấu và tỷ lệ các ngạch kiểm sát viên.

Phó Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý việc phân bổ, sắp xếp cán bộ phải tuân thủ Nghị định số 361 của Chính phủ về vị trí việc làm để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành biểu quyết và 100% thành viên tán thành thông qua Nghị quyết về số lượng, cơ cấu, tỷ lệ các ngạch kiểm sát viên của Viện kiểm sát nhân dân và Viện kiểm sát quân sự.