Thể chế hóa ý chí của Đảng thành khuôn khổ pháp lý, quyết sách phát triển

Nhân dịp thành công Đại hội XIV của Đảng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã có bài viết với tiêu đề: "Quốc hội quyết tâm thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng - đưa chủ trương của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống".

Nhanh chóng đưa chủ trương của Đảng đi vào cuộc sống

Theo Chủ tịch Quốc hội, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp; đây là dấu mốc chính trị có ý nghĩa chiến lược đặc biệt, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đại hội khẳng định mục tiêu phát triển đất nước nhanh và bền vững, đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong tiến trình ấy, Quốc hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng, thể chế hóa ý chí, quyết tâm của Đảng thành khuôn khổ pháp lý, quyết sách phát triển, bảo đảm ý Đảng hòa quyện với lòng dân, hành động thống nhất, đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Ông Trần Thanh Mẫn cho biết, trong giai đoạn phát triển mới, Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra yêu cầu cao hơn đối với Quốc hội, trong đó, phải tiếp tục xây dựng Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân; phát huy tính dân chủ, pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp, khoa học, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thống nhất tuyệt đối bầu đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: TTXVN.

Đồng thời pphát huy vai trò, trách nhiệm giải thích pháp luật của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đổi mới tư duy, hoàn thiện phương thức và quy trình xây dựng pháp luật bảo đảm tính chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các định hướng chiến lược lớn: tiếp tục xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững đất nước, trong đó thể chế chính trị là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm, các thể chế khác là rất quan trọng.

Xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; phát triển mạnh mẽ, toàn diện văn hóa và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới; đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; quản lý phát triển xã hội bền vững, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân; quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; tăng cường quốc phòng, an ninh, xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh triển khai đồng bộ, sáng tạo hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả.

Cùng với đó là pát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng…

Ban Chấp hành Trung ương khoá XIV ra mắt chiều 23/1. Ảnh: TTXVN.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, toàn bộ những định hướng đó phải được Quốc hội chuyển hóa thành hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi và ổn định. Quốc hội xác định rõ: chất lượng và tiến độ thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIVchính là thước đo quan trọng nhất để đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ tới.

Mọi chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết; mọi quyết định về phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước, đầu tư công, quốc phòng, an ninh, đối ngoại… đều phải phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội XIV đã đề ra.

Kiên quyết khắc phục tình trạng quyết sách đúng nhưng thực thi chậm

Theo ông Trần Thanh Mẫn, Đảng bộ Quốc hội cũng đã xác định một số nhiệm vụ trọng tâm cần tiếp tục thực hiện hiệu quả sau Đại hội XIV của Đảng.

Một là, bám sát định hướng, chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng để xây dựng và tổ chức thực hiện có hiệu quả Chương trình hành động của Đảng ủy Quốc hội, chương trình lập pháp toàn khóa và chương trình giám sát toàn khóa của Quốc hội khóa XVI; tăng cường giám sát, kiểm tra việc thể chế hóa và thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Đảng theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc Đại hội: “hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: lấy thực thi làm thước đo”; kiên quyết khắc phục bằng được tình trạng: "Luật thì đúng mà làm thì khó", "trên nghị trường thì thông, dưới cơ sở thì vướng", "trên nóng, dưới lạnh", "nói nhiều, làm ít", "quyết sách đúng nhưng thực thi chậm", gây lãng phí nguồn lực, làm giảm niềm tin của Nhân dân; hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực để quyền lực luôn trong khuôn khổ pháp luật, đạo đức, văn hoá, truyền thống dân tộc và niềm tin của Nhân dân.

Hai là, tập trung chuẩn bị chu đáo về mọi mặt để tổ chức thành công cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Phấn đấu bầu đủ số lượng, bảo đảm cơ cấu đại biểu nhưng phải ưu tiên hàng đầu về chất lượng đại biểu, lựa chọn, giới thiệu những người thật sự tiêu biểu về phẩm chất và năng lực.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn báo cáo tại Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: TTXVN.

Đồng thời, thông qua hoạt động nghị trường để nâng cao bản lĩnh chính trị, phát huy vai trò, đề cao trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, nhất là với đại biểu là đảng viên phải thực sự tiên phong, gương mẫu, có khát vọng cống hiến, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám chịu trách nhiệm, đặt lợi ích chung lên trên hết và thực sự là người đại diện trung thành cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân; có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, chuyên môn sâu, kỹ năng hoạt động đại biểu tốt; có tầm nhìn và năng lực phân tích chính sách, hoạch định chính sách kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, các cơ quan của Quốc hội cũng chủ động, tích cực chuẩn bị các nội dung cho Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Ba là, tiếp tục đổi mới tổ chức, hoạt động, chuyên nghiệp hóa và hiện đại hóa để đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thực tiễn trong kỷ nguyên mới của đất nước; tiếp tục nỗ lực, cố gắng, đổi mớilề lối làm việc như Tổng Bí thư Tô Lâm đã từng phát biểu: “đã nói là làm - làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng”. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, theo hướng kiến tạo và dẫn dắt phát triển; thúc đẩy đột phá chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới; tập trung hoàn thiện, đồng bộ thể chế để phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Quốc hội, các Ủy ban của Quốc hội quyết tâm thực hiện hiệu quả mô hình “Quốc hội số”. Quốc hội xác định chuyển đổi số phải trở thành hoạt động thường xuyên, "bình dân học vụ số" cần được nhân rộng để mỗi đại biểu Quốc hội đều có kỹ năng số thành thạo; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Trợ lý ảo trong công tác lập pháp, giám sát, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động.

Quốc hội giữ vai trò trung tâm trong việc hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước; bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất, có phân công, phối hợp và kiểm soát chặt chẽ; đổi mới mạnh mẽ quản trị quốc gia, chuyển từ mô hình quản lý hành chính thuần túy sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển, phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp, lấy hiệu quả, chất lượng phục vụ xã hội làm thước đo chủ yếu của bộ máy Nhà nước.

Quốc hội sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, biên chế, mối quan hệ công tác giữa các cấp chính quyền; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, hiệu quả; tăng cường trách nhiệm giải trình, kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ; xây dựng hệ thống quản lý nhà nước, quản trị quốc gia hiện đại, hiệu quả, phục vụ và kiến tạo phát triển, xây dựng chính phủ số, chính quyền số.

Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội nhấn mạnh yêu cầu phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm thực chất quyền làm chủ của Nhân dân; tăng cường cơ chế để Nhân dân tham gia xây dựng, giám sát và phản biện chính sách, pháp luật; thắt chặt mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Đây vừa là bản chất, vừa là nền tảng chính trị - xã hội vững chắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trên tinh thần đó, Quốc hội tăng cường công khai, minh bạch; nâng cao chất lượng thảo luận, quyết định chính sách và giám sát tối cao; phát huy mạnh mẽ vai trò, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội trong việc đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân.

Cùng với hoạt động lập pháp, Quốc hội tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng giám sát tối cao, coi giám sát là khâu then chốt để bảo đảm các đạo luật, nghị quyết được thực thi nghiêm minh, nhất quán và hiệu quả. Giám sát không chỉ để phát hiện sai phạm, mà quan trọng hơn là để tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện chính sách, bảo đảm pháp luật thực sự đi vào cuộc sống. Thông qua giám sát, Quốc hội góp phần hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Nhà nước.

Theo ông Trần Thanh Mẫn, trước yêu cầu to lớn và nhiệm vụ rất vẻ vang trong giai đoạn phát triển mới, Quốc hội nhận thức sâu sắc trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân và trước lịch sử. Với truyền thống đoàn kết, đổi mới, trách nhiệm; với sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; với sự đồng thuận, ủng hộ của Nhân dân, Quốc hội quyết tâm cao nhất triển khai thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng phát triển Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

Mỗi đại biểu Quốc hội - với tư cách là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân - tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm trước cử tri và Tổ quốc; chủ động đổi mới tư duy, nâng cao bản lĩnh, trí tuệ, phẩm chất; tham gia tích cực, thực chất vào hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Mỗi đạo luật được ban hành, mỗi quyết sách được thông qua phải thực sự xuất phát từ lợi ích chung, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân và phù hợp với tinh thần, mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.